Śledząc walki w MMA, mogłeś zastanawiać się, dlaczego w ogóle Ci zawodnicy obalają przeciwnika i zamiast go bić, próbują go w jakiś dziwny sposób kontrolować. Kiedyś byłem całkowicie zielony w sztukach walki. Oglądając KSW, zazwyczaj odchodziłem od monitora zrobić sobie coś do jedzenia, kiedy sklejeni w klinczu zawodnicy lądowali na macie i zaczęli się przytulać. Nie rozumiałem tego stylu walki. Bardziej interesował mnie boks, kickboxing czy muay thai. Stójkowe sporty walki były dla mnie bardziej widowiskowe, a ten cały parter wydawał mi się śmieszny. Niemniej jednak trafiłem po jakimś czasie na zestawienie UFC najlepszych poddań z 2013 roku. Szczerze mówiąc, byłem zszokowany jakim cudem te techniki kończące są w stanie komuś zrobić krzywdę. Jak w ogóle można odklepać jakieś trójkątne duszenie nogami? Przecież to nie może działać… No właśnie okazało się, że może xD
Okazało się, że ten „śmieszny” styl walki nazywa się BJJ, czyli brazylijskie jiu-jitsu. Po kilku chwilach robienia research’u znalazłem najbliższy mnie klub w Warszawie i po kilku dniach się do niego wybrałem na swój pierwszy trening BJJ. Wtedy na własnej skórze się przekonałem, że techniki, które wydają się zabawne i niepozorne, w rzeczywistości są bardzo niebezpieczne.
Co oznacza „jiu-jitsu”?
Wyrażenie „jiu-jitsu” pochodzi z języka japońskiego i dzieli się na dwa słowa: „jiu” oznaczające „delikatny” oraz „jitsu” oznaczające „sztuka”. Wychodzi na to, że jiu-jitsu to sztuka delikatności 🙂
Na czym polega styl walki BJJ?
BJJ, czyli brazylijskie jiu-jitsu jest sztuką walki, która opiera się przede wszystkim na walce na chwyty, której celem jest poddanie przeciwnika po przez wykorzystanie techniki kończącej takiej jak duszenia lub dźwignie.
Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że jest to dziwny sport walki, gdyż nikt nie wspomniał
o uderzeniach. Przecież prawdziwe sporty walki opierają się na ciosach oraz kopnięciach. Prawda?
Nie do końca. Wiele zawodników MMA w początkowych etapach rozwoju tego sportu nie doceniała grapplingu w tym klasycznych zapasów, o jiu-jitsu nie wspominając. W momencie pojawienia się Royce Gracie na pierwszym turnieju UFC 1 pozostali zawodnicy uświadomili sobie, że umiejętności stójkowe w MMA nie wystarczą. Publiczność była zszokowana jak niepozorny, młody adept sztuk walki — Royce kończył pojedynki w pierwszej rundzie — dusząc bezlitośnie oponentów, wygrywając tym samym pierwszy turniej UFC!
Nie wyobrażamy sobie dzisiaj zawodnika MMA, który nie potrafi się poruszać w parterze. Jest to nie odłączny element tej gry. A brazylijskie jiu-jitsu jest właśnie fundamentalnym sportem, który definiuje styl parterowy większości zawodników mieszanych sztuk walki.
Natomiast trenując samo BJJ nie jesteśmy skonfrontowani z uderzeniami, jakie mają miejsce właśnie w MMA. Nasze ciało nie przyjmuje wstrząsów od uderzeń, co oznacza mniejsze szanse na kontuzje i możliwość częstszego odbywania sparingów. Styl brazylijskiego jiu-jitsu sprawia, że jest to jeden z najmniej kontuzjogennych sportów walki, co przekłada się na rosnącą popularność BJJ.
Jak powstało BJJ? – historia BJJ
Brazylijskie Jiu Jitsu wywodzi się z japońskiego jiu jitsu i judo, które zostały sprowadzone do Ameryki Południowej na początku XX wieku i przekształcone przez grupę brazylijskich pionierów w nowy styl sztuk walki.
Przed dotarciem do Brazylii, korzenie jiu jitsu są uważane za sięgające tysiące lat wstecz. Istnieje kilka teorii na temat jego pochodzenia, ale wiele osób zgadza się co najmniej na to, że można je śledzić aż 4000 lat wstecz, do buddyjskich mnichów w Indiach. Następnie rozprzestrzeniło się w feudalnej Japonii, gdzie rozwinęło się w skuteczną walkę wręcz, zanim stało się bardziej formą sztuki i aktywnością konkurencyjną.
W 1915 roku światowej sławy japoński judoka Mitsuyo Maeda przybył do Brazylii, gdzie zaczął uczyć Jiu Jitsu i judo. Trzech pierwszych uczniów Maedy stało się później założycielami tego, co obecnie znamy jako brazylijskie Jiu Jitsu: bracia Carlos i Helio Gracie oraz Luiz França. Każdy z tych pionierów przyczynił się do rozwoju tego, co teraz nazywane jest brazylijskim Jiu Jitsu.
Brazylijskie Jiu Jitsu dotarło do Stanów Zjednoczonych na początku lat 70., ale było wciąż stosunkowo mało znane, aż do lat 90., kiedy UFC (Ultimate Fighting Championship) przyniósł mieszane sztuki walki do mainstreamu. W 2002 roku Carlos Gracie Jr. założył Międzynarodową Federację Brazylijskiego Jiu-Jitsu (IBJJF), która organizuje turnieje na całym świecie.
Źródło: https://purebrazilianjiujitsu.com/history-of-bjj/
Zasady BJJ — Czy w BJJ są dozwolone kopnięcia i uderzenia?
Brazylijskie jiu-jitsu podobnie jak inne sztuki walki mają swoje zasady. Nawet dla kompletnego laika BJJ od razu wyróżnia się na tle innych sportów walki. Dlatego, że jak już wcześniej wspomniałem, w jiu-jitsu niedozwolone są uderzenia ani kopnięcia. Mimo że przykładowo ani w zapasach, ani w judo również nie można kopać i uderzać, to te sporty głównie opierają się na obalaniu przeciwnika i kontrolowaniu go jak najdłużej w parterze. W brazylijskim jiu-jitsu dochodzą do całej gry również poddania (duszenia oraz dźwignie). Oczywiście, niektóre techniki kończące również są używane w judo. Natomiast zdecydowanie ta sztuka walki opiera się na rzutach. Jej celem jest tak zwany ippon, który nie zawsze jest tożsamy z poddaniem przeciwnika.
W BJJ za konkretne pozycje dominujące, obalenia, przejścia gardy czy przetoczenia otrzymuje się odpowiednią ilość punktów. Po zakończeniu jednorundowej walki, której długość zależy od zaawansowania zawodników, podlicza się zdobyte punkty. Oczywiście zawodnik z wyższą ilością punktów wygrywa. W przypadku remisu zazwyczaj rozstrzyga werdykt sędzia, wskazując na zawodnika, który jego zdaniem był bardziej aktywny podczas walki. Jednak pomijając elementy punktowania, to najważniejszym celem w walce BJJ jest poddanie przeciwnika. Bez względu na wynik zawodnik, który poddaje swojego oponenta — od razu wygrywa całe starcie.
Poniżej możecie znaleźć podstawowe zasady BJJ oparte na regulaminie IBJJF. Warto zaznaczyć, że w innych federacjach lub na niezależnych zawodach zasady te mogą się od siebie różnić.
System punktowy w BJJ
| Technika | Punkty |
| Obalenie przeciwnika (plus kontrola) | 2 punkty |
| Kolano na brzuchu | 2 punkty |
| Sweep (Zmiana pozycji z dolnej na górną) | 2 punkty |
| Przejście gardy | 3 punkty |
| Dosiad | 4 punkty |
| Kontrola zza pleców | 4 punkty |
Za każdą z powyższych pozycji punkty przyznawane są dopiero po ustabilizowaniu jej przez minimum trzy sekundy.
Czas walki w BJJ
| PAS | Juvenile I i II (16 i 17 lat) | Adult (18-29) | Master I (30-35) | Master II-VII (powyżej 36) |
| biały | 5 minut | 5 minut | 5 minut | 5 minut |
| niebieski | 5 minut | 6 minut | 5 minut | 5 minut |
| purpurowy | – | 7 minut | 6 minut | 5 minut |
| brązowy | – | 8 minut | 6 minut | 5 minut |
| czarny | – | 10 minut | 6 minut | 5 minut |
Zakazane techniki w BJJ
| 4-12 lat | 13-15 lat | 16 i 17 lat (wszystkie pasy) i białe pasy (Adult do Master VII) | Adult do Master VII (niebieskie i filoetowe pasy) | Adult do Master VII (brązowe i czarne pasy) za wyjątkiem Adult No Gi | Adult (brązowe i czarne pasy) No Gi | Zakazana Technika | |
| 1 | X | Techyniki kończące polegające na rozciąganiu nóg od siebie | |||||
| 2 | X | X | Duszenia z dźwignią/presją na kręgosłup | ||||
| 3 | X | X | Prosta dźwignia na staw skokowy (Taktarov) | ||||
| 4 | X | X | Duszenie przedramieniem z użyciem rękawa (Ezequiel) | ||||
| 5 | X | X | Frontalne duszenie gilotynowe | ||||
| 6 | X | X | Omoplata | ||||
| 7 | X | X | Trójkąt z ściąganiem głowy | ||||
| 8 | X | X | Trójkąt rękoma | ||||
| 9 | X | X | X | Ściskanie nerek lub żeber nogami w zamknętej gardzie | |||
| 10 | X | X | X | Dźwignia na nadgarstek | |||
| 11 | X | X | X | Obalenie za jedną nogę podczas gdy atakujący nie ma kontaktu swoją głową z ciałem przeciwnika | |||
| 12 | X | X | X | X | Naćiskówka na biceps | ||
| 13 | X | X | X | X | Naćiskówka na łydkę | ||
| 14 | X | X | X | X | Balacha na kolano | ||
| 15 | X | X | X | X | Klucz na stopę | ||
| 16 | X | X | X | X | X | Skrętówka | |
| 17 | X | X | X | X | X | Dźwignie skrętne na kolana | |
| 18 | X | X | X | X | X | Presja na kolano | |
| 19 | X | X | X | X | X | W przypadku prostej dźwigni na staw skokowy skręcanie się w stronę drugiej stopy. | |
| 20 | X | X | X | X | X | W przypadku klucza na stopę nakładanie zewnętrznej presji na stopę. | |
| 21 | X | X | X | X | X | X | Slam |
| 22 | X | X | X | X | X | X | Dźwignia na kręgosłup bez duszenia |
| 23 | X | X | X | X | X | X | Obalenie nożycowe |
| 24 | X | X | X | X | X | X | Wyginanie palców w przeciwną stronę |
| 25 | X | X | X | X | X | X | Obalenie suplesowe oraz obalanie kiedy przeciwnik ląduje głową lub karkiem na macie |
Faule w BJJ
Zasady BJJ również przewidują faule, które kończą się natychmiastową dyskwalifikacją:
- Wulgarny język, niesportowe gesty oraz przejawianie wrogiego nastawienia przed i po walce
- Gryzienie
- Ciągnięcie za włosy
- Uderzanie lub wywieranie presji na kroczę, lub oczy
- Intencjonalne ciosy w jakiekolwiek postaci (uderzenia, kopnięcia itd.)
- Ofensywna lub lekceważąca postawa podczas walki, lub podczas celebrowania zwycięstwa
- Brak powagi wobec rywalizacji lub symulowanie walki
- Przejawianie postawy niezgodną ze środowiskiem zawodów
BJJ GI vs BJJ NO GI
Powyżej zostały przedstawione najbardziej podstawowe zasady BJJ. Jednak jak zostało wcześniej wspomniane w BJJ występują różne odmiany stylów i organizowanych zawodów. Dlatego też nie ma jednolitego regulaminu, jak wyglądają zawody brazylijskiego jiu-jitsu. Najbardziej podstawowym podziałem jest podział na GI (w kimonie) oraz NO GI (bez kimona). Styl walki w tych dwóch przypadkach od siebie się trochę różni, gdyż walcząc w kimonach, można je chwytać, a co za tym idzie można, je wykorzystywać do obaleń, kontroli oraz oczywiście poddań.
Najbardziej prestiżową federacją BJJ organizującą zawody w kimonach jest IBJJF (International Brazilian Jiu-Jitsu Federation), czyli Międzynarodowa Federacja Brazylijskiego Jiu-jitsu. Większość zawodów wykorzystuje właśnie jej zasady w rozgrywaniu swoich pojedynków.
Coraz większą jednak popularność zyskuje grapplerska federacja z Zjednoczonych Emiratów Arabskich, czyli ADCC – Abu Dhabi Combat Club. Skupia się ona tylko i wyłącznie na zwodach NO GI. Promuje dzięki swoim specjalnym regułą skupianie się na poddawaniu przeciwnika, a nie zdobywaniu samych punktów. Jako jeden z elementów wprowadziła, że punkty są liczone od połowy czasu walki. Miało to zachęcić zawodników do bardziej agresywnej walki na początku pojedynku.
Podstawowe założenia w zasadzie są takie same we wszystkich tych federacjach oraz regulaminach. Diabeł zawsze tkwi w szczegółach i każda z organizacji dostosowuje pewne elementy pod swoje upodobania. BJJ to sport całkiem nowy i nie posiada on od górnie ustalonych reguła tak jak np. piłka nożna. Ludzie tworzący ten sport cały czas modyfikują jego zasady, aby był on coraz bardziej widowiskowy.
System pasów w BJJ
W większości sztukach walki występuje system pasów. Podobnie jest i w brazylijskim jiu-jitsu. System nadawania pasów powstał po to, żeby zaznaczyć postępy praktyków danej sztuki walki. Każdy z nas chce zobaczyć progres, jaki wykonaliśmy, a odznaczenie jakimś pasem jest pewnego rodzaju nagrodą oraz docenieniem ze strony trenera.
Zasady BJJ oprócz pasów przewidują nadawanie tak zwanych belek. Na każdy kolor pasa (oprócz czarnego) nakleja się do czterech belek. Po otrzymaniu całego kompletu powinno nastąpić mianowanie na starszy pas.
Pasy w BJJ dzieli się na następujące kolory:
- dla dzieci (do 15 roku życia):
- biały
- szaro-biały
- szary
- szaro-czarny
- żółto-biały
- żółty
- żółto-czarny
- pomarańczowo-biały
- pomarańczowy
- pomarańczowo-czarny
- zielono-biały
- zielony
- zielono-czarny
- dla dorosłych:
- biały
- niebieski
- purpurowy
- brązowy
- czarny
- czarny (0-6 stopnia)
- czerwono-czarny (7 stopień)
- czerwono-biały (8 stopień)
- czerwony (9 i 10 stopień)
Całość reguł związanych z systemem pasowania BJJ znajdziesz na oficjalnej stronie IBJJF w zakładce GRADUATION SYSTEM.
Dlaczego warto trenować BJJ?
Brazylijskie jiu-jitsu to sztuka walki oparta na chwytach, wykluczająca wszelkie formy uderzeń oraz kopnięć. Podstawowymi założeniami jej stylu jest sprowadzenie przeciwnika na ziemie, przejścia gardy (nóg), zajęcie dominującej pozycji oraz poddanie. Stanowi fundament gry parterowej w mieszanych sztukach walki. Warto sobie przesłuchać Joe Rogana, który w 2 minuty opisuje czym dla niego jest BJJ. Porusza aspekt jiu-jitsu również z tej bardziej filozoficznej strony!